Płacz, kolka i trudne wieczory: jak przetrwać

Co sprawdzić najpierw, co może ukoić dziecko, czego nie robić i co zrobić, gdy sama lub sam jesteś na granicy. Nigdy nie potrząsaj dzieckiem.

Są wieczory, kiedy dziecko płacze, a Ty próbujesz wszystkiego po kolei i nic nie działa. To jedno z najtrudniejszych doświadczeń pierwszych miesięcy i nie świadczy o tym, że robisz coś źle. Ten poradnik rozwija krótką kartę „Dlaczego noworodki tyle płaczą” z zakładki Edukacja. Jeżeli płacz Cię niepokoi, porozmawiaj z pediatrą lub położną.

Najpierw sprawdź podstawy

Według NHS, Soothing a crying baby (dostęp: 2026-11-11) płacz to sposób, w jaki dziecko mówi, że czegoś potrzebuje. Częste powody to:

  • głód,
  • mokra lub brudna pieluszka,
  • zmęczenie,
  • potrzeba przytulenia,
  • gazy,
  • jest mu za ciepło albo za zimno,
  • nuda albo nadmiar bodźców.

Kolka: co o niej wiadomo

Według NHS, Colic (dostęp: 2026-11-11) kolka to sytuacja, w której dziecko dużo płacze, a nie widać oczywistej przyczyny. Jest częsta i z czasem zwykle mija. Płacz często nasila się po południu i wieczorem. Dziecko bywa wtedy trudne do uspokojenia, zaciska piąstki, czerwienieje, podkurcza nóżki albo wygina plecy; może mu burczeć w brzuszku albo mieć dużo gazów.

NHS zaznacza, że podobnie może wyglądać płacz z innych powodów, np. głodu, gazów, refluksu czy zaparcia. Dlatego nie stawiaj diagnozy sama: o tym, co jest przyczyną, porozmawiaj z pediatrą.

Co możesz spróbować

NHS i HealthyChildren.org (AAP), Calming a Fussy Baby (dostęp: 2026-11-11) podsuwają sposoby, które pomagają części dzieci. Nie wszystkie zadziałają u Was i to jest w porządku:

  • trzymaj i przytulaj dziecko, noś je na rękach lub w chuście,
  • podczas karmienia trzymaj dziecko bardziej pionowo, żeby połykało mniej powietrza, i pomóż mu odbić po karmieniu,
  • delikatnie kołysz dziecko na ramieniu, w gondoli lub w wózku; spacer też bywa dobry,
  • spróbuj ciepłej kąpieli, choć niektóre dzieci jej nie lubią,
  • włącz spokojny szum w tle,
  • głaszcz dziecko po plecach, trzymając je przy sobie,
  • smoczek albo możliwość ssania często uspokaja,
  • otulanie stosuj tylko wtedy, gdy pokaże Ci je położna lub lekarz; do snu dziecko zawsze kładziesz na plecach, a według HealthyChildren.org (AAP), Swaddling (dostęp: 2026-11-11) przestajesz otulać, gdy tylko dziecko zaczyna próbować się obracać.

Jeżeli dziecko zaśnie w foteliku samochodowym, NHS radzi jak najszybciej przełożyć je na twardą, płaską powierzchnię.

NHS podkreśla, że karmisz dalej jak zwykle; mama karmiąca piersią nie musi zmieniać diety. O ewentualnej zmianie mleka modyfikowanego decyduje pediatra.

Czego nie robić

  • Nie podawaj dziecku niczego na kolkę na własną rękę. NHS nie zaleca kropli na kolkę, preparatów ziołowych ani probiotyków, bo nie ma dowodów, że pomagają. Polscy pediatrzy czasem zalecają konkretny preparat; jeżeli pediatra zaleci go Twojemu dziecku, stosuj się do jego zaleceń.
  • Nie podawaj herbatek ani olejku z kopru włoskiego; polskie stanowisko PTGHiŻD odradza je małym dzieciom z powodu braku danych o bezpieczeństwie.
  • Nie stosuj manipulacji kręgosłupa ani osteopatii czaszkowej; według NHS dowodów na skuteczność jest mało, a mogą zaszkodzić dziecku.

Gdy czujesz, że nie dajesz rady

Złość, bezradność i chęć ucieczki przy długim płaczu to częste uczucia. Ważne jest to, co z nimi zrobisz. NHS i HealthyChildren.org (AAP), Abusive Head Trauma (dostęp: 2026-11-11) zalecają prosty plan:

  1. Weź głęboki oddech.
  2. Jeżeli nikt nie może Cię zmienić, odłóż dziecko na plecach w bezpieczne miejsce: do łóżeczka lub wózka, bez kocyków i pluszaków.
  3. Wyjdź na chwilę do innego pokoju i zamknij drzwi. Uspokój się: muzyka, telefon do bliskiej osoby, proste zajęcie.
  4. Zaglądaj do dziecka co kilka minut, ale nie bierz go na ręce, dopóki się nie uspokoisz.
  5. Wróć i spróbuj jeszcze raz. Zadzwoń do pediatry, bo płacz może mieć przyczynę medyczną.

Nigdy nie potrząsaj dzieckiem. NHS ostrzega, że potrząsanie może spowodować poważne uszkodzenie mózgu, niezależnie od tego, jak bardzo jesteś zmęczona lub zmęczony. AAP dodaje, że nigdy nie wolno dzieckiem rzucać, uderzać go ani gwałtownie nim szarpać.

Jeżeli boisz się, że możesz zrobić krzywdę dziecku albo sobie, zadzwoń pod 116 123 (dostęp: 2026-11-11), bezpłatny telefon wsparcia dla dorosłych w kryzysie, albo pod 112. To prośba o pomoc, nie przyznanie się do winy.

AAP zaleca, żeby każda osoba, która opiekuje się dzieckiem, czyli partner, dziadkowie, opiekunka, znała to zagrożenie. Zapytaj ich wprost, co robią, gdy dziecko długo płacze, i opowiedz im o planie z punktów powyżej.

Plan na trudny wieczór

  • Umówcie się z partnerem lub bliską osobą na zmiany, zanim przyjdzie kryzys.
  • Zapisuj, kiedy i jak długo dziecko płacze, kiedy je i śpi. NHS radzi pokazać takie notatki lekarzowi; możesz je prowadzić w dzienniku w aplikacji.
  • Proś o pomoc wcześnie. Rozmowa z położną, pediatrą albo innymi rodzicami często daje więcej niż kolejna rada z internetu.
  • Jeżeli Twój nastrój Cię niepokoi, przeczytaj poradnik „Połóg” i porozmawiaj z lekarzem.

Kiedy skontaktować się z lekarzem

Według NHS (Colic, High temperature (fever) in children, Meningitis, dostęp: 2026-11-11) i AAP pilność zależy od tego, co widzisz.

Porozmawiaj z pediatrą lub położną na najbliższej wizycie, jeżeli:

  • płacz Cię martwi, nic nie pomaga albo trudno Ci sobie poradzić,
  • dziecko często ulewa, jest marudne po karmieniu albo masz wrażenie, że nie rośnie tak, jak powinno.

Skontaktuj się z lekarzem jeszcze tego samego dnia, w przychodni, a wieczorem, w nocy i w święta w nocnej i świątecznej opiece zdrowotnej (dostęp: 2026-11-11), jeżeli dziecko:

  • ma gorączkę albo wydaje Ci się, że ją ma,
  • wygląda na chore albo nie jest sobą,
  • nie chce jeść,
  • wymiotuje,
  • ma wyraźnie mniej mokrych pieluszek niż zwykle,
  • płacze inaczej niż dotąd.

U noworodka i małego niemowlęcia z gorączką nie czekaj do rana. Więcej w poradniku „Chore niemowlę i gorączka”.

Dzwoń pod 112 albo jedź na SOR, jeżeli płacz brzmi inaczej niż zwykle, jest słaby lub bardzo wysoki, a także gdy dziecko:

  • ma drgawki,
  • ma sine, szare, bardzo blade lub marmurkowe zabarwienie skóry,
  • jest wiotkie, trudno je obudzić albo nie reaguje jak zwykle,
  • ma kłopot z oddychaniem,
  • ma wysypkę, która nie blednie pod uciskiem szklanki,
  • ma uwypuklone ciemiączko,
  • wymiotuje na zielono albo ma krew w stolcu,
  • mogło doznać urazu, np. spadło lub uderzyło się w głowę.

NHS radzi: zaufaj intuicji, jeżeli czujesz, że dzieje się coś poważnego.

W skrócie

Sprawdź podstawy, próbuj spokojnych sposobów i niczego nie podawaj bez pediatry. Gdy emocje biorą górę, odłóż dziecko bezpiecznie i wyjdź na chwilę; 116 123 i 112 są po to, żeby dzwonić. Nigdy nie potrząsaj dzieckiem i powiedz o tym każdemu, kto się nim opiekuje. Gorączka, brak apetytu albo dziecko, które wygląda na chore: lekarz jeszcze tego samego dnia.

W razie jakichkolwiek wątpliwości skontaktuj się z pediatrą lub położną. W nagłej sytuacji dzwoń pod 112.

Źródła

Ostatnia aktualizacja: 2026-11-11. Treść ma charakter edukacyjny, nie zastępuje porady lekarskiej.